
Resmi adı: Türkiye Cumhuriyeti
Konum: Güneydoğu Avrupa ve Güneybatı Asya
Yüzölçüm: 780.580 km²
Başkent: Ankara
Bağımsızlık Tarihi: 29 Ekim 1923 (Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine kurulmuştur)
Ulusal Tatil Günü: Bağımsızlık Günü, 29 Ekim (1923)
Anayasa: 7 Kasım 1982 (Türkiye'nin AB'ye girmesini kolaylaştırmak amacıyla birçok reform içeren anayasa değişiklikleri 2001 yılının Ekim ayında yürürlüğe konmuştur.)
Nüfus: 67.803.927 (2000)
Oy verme: 18 yaş ve üzerindekilerin genel oy hakkı vardır.
Etnik Dağılım: Türk %80, Kürt %20
Diller: Türkçe (resmi dil), Kürtçe, Arapça, Ermenice, Yunanca
Dinler: Müslüman %99.8 (%75 - 80'i Sünni, %15 - 20'si Alevi, %5 diğer gruplardan), Diğer %0.2 (Hıristiyan ve Musevi)
Coğrafya
Coğrafi Koordinatları: 39 00 Kuzey, 35 00 Doğu
Yüzölçümü:
toplam: 780.580 km²
kara ile kaplı alan: 770.760 km²
su ile kaplı alan: 9.820 km²
Kıyaslamalı yüzölçüm: Teksas'tan biraz daha büyük.
Ülke sınırları:
toplam: 2.627 km
sınırdaş ülkeler: Ermenistan 268 km, Azerbaycan 9 km, Bulgaristan 240 km, Gürcistan 252 km, Yunanistan 206 km, İran 499 km, Irak 331 km, Suriye 822 km
Kıyı şeridi uzunluğu: 7.200 km
Deniz bilgileri:
harici ekonomik bölge: yalnızca Karadeniz'de: eskiden SSCB ile yapılmış denizel sınırlara kadar.
Kıta sahanlığı: Ege Denizi'nde 6 deniz mili; Karadeniz ve Akdeniz'de 12 deniz mili
İklim: ılıman; yazlar sıcak ve kurak, kışlar yumuşak ve yağışlı; iç bölgelerde iklim sertleşir.
Arazi: yoğun dağlarla kaplı; dar kıyı şeridinde ovalara vardır; yüksek merkezi platolar bulunur (Anadolu'da)
Belli başlı yükseklikler:
En alçak nokta: Akdeniz 0 m
En yüksek nokta: Ağrı Dağı 5.166 m
Doğal kaynaklar: antimon, kömür, krom, civa, bakır, boraks, sülfür, demir filizi, sulanabilir alan, hidroelektrik potansiyeli olan sular.
Siyasi Sistem
Türkiye yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin ayrılığı ilkesine dayalı, laik ve parlamenter bir cumhuriyettir. Anayasa ülkedeki en yüksek yasadır.
Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanı devletin başıdır ve TBMM milletvekillerinin en az üçte iki çoğunluğu ile yedi yıllığına seçilir. Cumhurbaşkanlığı yapmış bir kişi bu göreve yeniden seçilemez. Bu göreve seçilebilmek için 40 yaş ve üzerinde olmak, TBMM tarafından seçilebilme koşullarını taşımak ve yüksek öğrenim mezunu olmak şarttır. Cumhurbaşkanı Milli Güvenlik Konseyi'ni yönetir, başkomutandır. Savaş zamanlarında Genelkurmay Başkanı cumhurbaşkanı adına ordulara başkomutanlık eder. Cumhurbaşkanının meclisten geçen yasaları onaylama ya da yeniden görüşülmek üzere meclise geri gönderme, halkı referanduma götürme, meclisin yeniden seçilmesi için seçim çağrısı yapma,başbakanı atama ya da istifasını kabul etme, bakanları atama ya da istifalarını kabul etme, uluslararası anlaşmaları onaylayarak yürürlüğe girmelerini (resmi gazetede yayımlatarak) sağlama vb. yetkileri vardır.
Cumhurbaşkanı: Abdullah Gul
Yürütme
Yürütme erki cumhurbaşkanı ve başbakanın başkanlık ettiği bakanlar kurulundadır. Başbakan cumhurbaşkanı tarafından TBMM üyeleri arasından atanır ve diğer bakanları görevlendirir. Söz konusu atamalar TBMM'nin onayına tabidir. Başbakanın teklifi ile cumhurbaşkanı herhangi bir bakanı atayabilir ya da görevden azlini isteyebilir. Bakanlar kurulunun kurulmasından bir hafta sonra başbakan ya da bir bakan hükümet programını TBMM'de milletvekillerine okur ve bunun ardından mecliste hükümet için güvenoylaması yapılır. Genel seçimlerden önce adalet, içişleri ve ulaştırma bakanları görevlerinden ayrılırlar ve bu göreve herhangi bir siyasi parti üyesi olmayan kişiler seçilir. Yeni ya da erken genel seçim kararı alınmasının ardından bakanlar kurulu istifa ederse cumhurbaşkanı yeni bir geçici bakanlar kurulu oluşturur. Bakanlar Kurulu yasaların yürürlüğe konmasından ve benzeri düzenlemelerden, varolan yasalara aykırı davranmamak koşulu ile, sorumludur. Bakanlar kurulunun uygulamaları danıştay tarafından denetlenir. TBMM gensoru önergesi ile hükümeti düşürebilir.
Başbakan:Recep Tayyip Erdogan(Mart 2003'ten beri)
Yasama
1982 anayasasına göre yasama erkiTürkiye Büyük Millet Meclisi'ndedir.550 üyeli meclis Ankara'da toplanır. Milletvekilleri beş yılda bir yapılan genel seçimler sonucu partilerin aldığı oy oranına göre nispi olarak temsil edilirler. Genel seçimlerde yalnızca %10 ve üzerinde oy almış partilerin mecliste temsil edilme hakkı vardır. Ulusal irade mecliste temsil edilir. TBMM yasa teklifi hazırlar ve onaylar, yasalarda değişiklikler yapar, gerektiğinde yasaları iptal eder. TBMM ayrıca bakanlar kurulunu denetler ve kurula belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi tanır; uluslararası anlaşmaları onaylar, para basma ile ilgili konularda karar alır, bir devlete savaş ilan etme ya da ordunun yurtdışındaki bir operasyona katılmasına onay verme karar verme yetkisine sahiptir; ayrıca af ve şartlı salıvermeye karar verme gibi yetkileri de vardır.
Yargı
1982 anayasası ulusal mahkemelerin ve hakimlerin bağımsız olduğunu açık bir biçimde belirtir. Türkiye'nin iç içe geçmiş bir askeri ve sivil yargı işleyişi, hem askeri hem de sivil yargı kararları için (Ankara'da) ayrı ayrı temyiz mahkemeleri mevcuttur. Anayasa mahkemesi yasalar ve kararnamelerle TBMM içtüzüğünün anayasaya uygunluğunu denetler. Bu mahkemenin kararları ivedilikle resmi gazetede yayımlanır ve mahkemenin aldığı kararlar (yasama ve yürütme organları dahil) herkesi bağlar. Anayasa mahkemesi yargıçları cumhurbaşkanı tarafından atanır. Yargıtay, mahkemelerde verilen kararlara ilişkin son düzeltme ya da müdahaleleri yapabilecek organdır. Yargıtay üyeleri Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu'nca (HSYK) seçilir. Danıştay en üst idari mahkeme organıdır. Danıştay üyelerinin dörtte üçü HSYK, dörtte biri cumhurbaşkanı tarafından seçilere atanır. 1982 anayasası Türkiye'nin ulusal ve ülkesel bütünlüğünü, demokratik düzenini, iç ve dış güvenliğini, vb. tehdit eden saldırılarla ilgilenmesi için devlet güvenlik mahkemelerinin kurulmasını sağlamıştır. Ayrıca çok sayıda alt mahkeme ve askeri mahkemeler de mevcuttur.
|